IMUZ - Projekt Mokradła Polski
 

Źródła danych


1. Mapy Mokradeł i Użytków Zielonych Polski w skali 1:100.000

 

W latach 1991-1995 w ramach polsko-holenderskiego projektu p.t.: “Charakterystyka i waloryzacja mokradeł i użytków zielonych Polski w aspekcie ochrony środowiska”, finansowanego przez holenderskie Ministerstwo Rolnictwa, Środowiska i Rybołówstwa na 286 arkuszach mapy topograficznej w skali 1:100.000 w układzie kartograficznym GUGIK 80 wyrysowano kontury obiektów mokradłowych o powierzchni ponad 10 ha. Obiekty mniejsze zaznaczono sygnaturą punktową.

Na mapach umieszczono również informacje na temat typów mokradeł z podziałem na torfowiska niskie, przejściowe, wysokie i siedliska nietorfowe oraz granice następujących grup zbiorowisk roślinnych:

 

 

szuwary wodne i wodno-lądowe (rz. Phragmitetalia),

 

 

turzycowiska (rz. Magnocaricetalia),

 

 

turzycowiska mszyste i mechowiska torfowisk niskich (rz. Caricetalia fuscae i rz. Caricetalia davallianae),

 

 

mszary minerotroficzne torfowisk przejściowych (rz. Scheuchzerietalia palustris),

 

 

mszary ombrotroficzne torfowisk wysokich (rz. Sphagnetalia magellanici),

 

 

łąki kośne i pastwiska zmiennowilgotne (rz. Molinietalia),

 

 

świeże oraz suche łąki i pastwiska ( rz. Arrhenatheretalia),

 

 

lasy i zarośla na glebach hydrogenicznych.

Spośród innych informacji dodatkowych, naniesiono granice istniejących i projektowanych parków narodowych i krajobrazowych wraz z otulinami oraz granice rezerwatów z uwzględnieniem rezerwatów rzecznych i torfowiskowych.

Mapy źródłowe wykonano manualnie na odbitkach kserograficznych, przy wykorzystaniu narzędzi kreślarskich.
Informacje źródłowe dotyczące mokradeł pochodzą od 9 regionalnych grup eksperckich z następujących ośrodków naukowych:

 

1.

 

Pomorze Zachodnie – Oddział IMUZ w Szczecinie, Akademia Rolnicza w Szczecinie;

 

2.

 

Pomorze Wschodnie – Akademia Rolniczo-Techniczna w Olsztynie, Uniwersytet M. Kopernika w Toruniu;

 

3.

 

Nizina Północnopodlaska – Politechnika Białostocka;

 

4.

 

Wielkopolska i Ziemia Lubuska – Akademia Rolnicza w Poznaniu;

 

5.

 

Zachodnia część Niziny Mazowieckiej, wschodnia część Niziny Wielkopolskiej oraz Wyżyna Przedborska – Uniwersytet Łódzki;

 

6.

 

Nizina Mazowiecka i Pojezierze Chełmińsko-Dobrzyńskie oraz Nizina Południowopodlaska – IMUZ Falenty;

 

7.

 

Polesie i Wyżyna Lubelska – Uniwersytet MCS w Lublinie;

 

8.

 

Wyżyna Małopolska, Podkarpacie i Karpaty – Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie;

 

9.

 

Sudety i Niziny przyległe – Uniwersytet Wrocławski i Instytut Botaniki PAN w Dziekanowie Leśnym;

Pracami kierowała grupa koordynacyjna w Instytucie Melioracji i Użytków Zielonych w Falentach, której przewodniczącym był prof. dr hab. Henryk Okruszko.
 

Aktualność danych:

 

Dane przedstawione na Mapach Mokradeł i Użytków Zielonych Polski opracowywane były wg jednorodnej metodyki przez zespoły specjalistów dobrze znających swoje regiony. Wyrysowane granice obiektów pochodzą z dostępnych materiałów źródłowych, przy czym stan aktualności to koniec XX wieku, a dokładność konturów ograniczona jest precyzją narzędzi kreślarskich, zniekształceniami materiału podkładowego (kserokopie map) oraz docelową skalą mapy (1:100.000) nakładająca konieczność generalizacji. Mapy nie uwzględniają również torfowisk małych, o powierzchni poniżej 1 ha, (w niektórych regionach poniżej 0,5 ha), ponieważ złoża te nie były nigdy Systematycznie dokumentowane. Skala opracowania nie pozwoliła również na precyzyjne wykreślenie granic dolin rzecznych i związanych z nimi siedlisk hydrogenicznych w silnie urzeźbionych obszarach Polski południowej.

Jakość informacji na temat roślinności jest zróżnicowana, przy czym sprowadzenie danych o szacie roślinnej do 8 głównych typów pozwoliło na ograniczenie ryzyka popełnienia dużych nieścisłości.

Dane na obszarach, które były obiektem badań naukowych poszczególnych wykonawców lub jednostek naukowych, są przedstawione w sposób wiarygodny. Wiarygodne i aktualne są również dane pochodzące z badań terenowych realizowanych bezpośrednio w ramach projektu. W pozostałych przypadkach, ze względu na rozległość terenu, często wykorzystywano archiwalne materiały źródłowe o różnej aktualności. Dane dla tych obszarów wymagają weryfikacji. Ponieważ większość danych pochodzi z końca XX wieku, w wielu przypadkach roślinność mokradeł mogła ulec transformacji ze względu na procesy naturalne, bądź wymuszone antropopresją (np. sukcesja wtórna na porzuconych użytkach zielonych, ograniczenie zalewów).

W przypadku charakterystyk siedliskowych, aktualność danych jest duża, a ich wiarygodność określana jest przez jakość materiałów wyjściowych oraz generalizację wynikającą ze skali opracowania końcowego.
 
2. Komputerowa Baza Danych o Torfowiskach Polski „TORF”

 

Komputerowa Baza Danych o Torfowiskach Polski powstawała w latach 1989-1995 w Instytucie Melioracji i Użytków Zielonych w Falentach. Są w niej umieszczone informacje na temat ok. 52 000 złóż torfu i gytii. Wszystkie dane mają charakter opisowy (jakościowo i ilościowo). Źródłem danych wprowadzanych do bazy były:

 

 

dokumentacje torfowe kat. C2, wykonane w latach 1950-1984,

 

 

kartoteka i mapa lokalizacyjna w skali 1:100.000 wykonane w latach 70.

Baza wykonana jest w programie autorskim opartym na dBase III+. Obecnie wykorzystuje się również Excel. Każde złoże torfu lub gytii odsłoniętej opisane jest za pomocą 40 cech, podanych w postaci kodów i liczb, a niektóre dane mają charakter opisowy. Charakterystyka złóż dotyczy 3 głównych działów:

 

 

lokalizacja złoża i wykonawstwo materiałów źródłowych,

 

 

stratygrafia i zasoby torfu oraz gytii,

 

 

przyroda i gospodarka.

Złoża były identyfikowane i charakteryzowane, a następnie opisywane według jednolitej metodyki opracowanej przez prof. M. Jasnowskiego.
 

Aktualność danych:

 

Dane na temat złóż są generalnie aktualne, ponieważ depozyty torfowe nie ulegają zmianom o charakterze naturalnym. Wiarygodność tych danych była potwierdzana wielokrotnie w toku badań terenowych. Zmianie mogły ulec miąższości niektórych złóż na skutek ich zanikania wywołanego przesuszeniem. Pewna część złóż – płytkich i silnie odwodnionych – zapewne już nie istnieje.

Część danych opisowych, związanych np. z podziałami administracyjnymi kraju, użytkowaniem czy osobliwościami przyrodniczymi, jest już nieaktualna.

Dane na temat powierzchni torfowisk pochodzą z map zawartych w dokumentacjach opracowywanych w szczegółowej skali (zazwyczaj 1:25.000) i ręcznie planimetrowanych. Mogą one odbiegać od danych uzyskanych w wyniku digitalizacji granic torfowisk z map w skali 1:100.000.

Wśród innych przyczyn rozbieżności w powierzchni obiektów wymienić można wielokrotne ręczne przerysowywanie konturów oraz zmiany, jakie zaszły w krajobrazie na skutek procesów naturalnych oraz antropopresji.
 
3. Dane uzupełniające

 

 

mapy lokalizacyjne złóż torfowych w skali 1:100.000, wykonane w latach 70. (tzw. „powiatówki”);

 

 

mapy złóż torfowych w skali 1:100.000 w podziale na województwa w ukł. GUGiK 80;

 

 

mapa topograficzna Polski w skali 1:100.000, układ 1942;

 

 

Komputerowa Mapa Podziału Hydrograficznego Polski (sieć hydrograficzna, granice zlewni);

 

 

Numeryczna Mapa Bazowa Polski w skali 1:100.000 (zabudowa, drogi, koleje, cieki, wody powierzchniowe, lasy i inne).

 

 

 

Oprac. Zuzanna Oświecimska-Piasko, Hubert Piórkowski

 

 

MATERIAŁY DO UŻYTKU WEWNĘTRZNEGO

© Prawa autorskie do tekstów, zdjęć, rysunków i map zamieszczonych na tej stronie są zastrzeżone i chronione polskim prawem.