IMUZ - Projekt Mokradła Polski

 

Klasyfikacja obiektów i legenda

 

TYP SIEDLISKA

 

TORFOWISKA


w naturalnych warunkach bagienne siedliska, w których ze szczątków obumarłych roślin powstaje torf; jego rodzaj zależy od rodzaju roślinności torfotwórczej; złoża torfowe mają miąższość do kilku metrów; po odwodnieniu – wilgotnościowo zróżnicowane siedliska na podłożu torfowym, z wierzchu zmurszałym
 

 

Torfowiska niskie
w warunkach naturalnych najczęściej eutroficzne; występują w miejscach zabagnianych wolno przepływającymi wodami gruntowymi bądź powierzchniowymi, najczęściej w dolinach rzecznych lub odpływowych zagłębieniach terenu; głównie na niżu

Torfowisko niskie (fot. J. i M. Rycharscy)

 

Torfowiska przejściowe
w warunkach naturalnych mezotroficzne, zasilane głównie wodą opadową; występują najczęściej w odpływowych zagłębieniach terenu, położonych blisko działów wodnych, często na obrzeżach torfowisk wysokich; najliczniejsze w północnej Polsce

Torfowisko przejściowe (fot. F. Jarzombkowski)

 

Torfowiska wysokie
w warunkach naturalnych oligotroficzne, prawie wyłącznie zasilane wodą opadową; wykształcają się w bezodpływowych zagłębieniach obszarów wododziałowych, jak również na złożach torfowisk niskich bądź przejściowych, po przerwaniu przez nagromadzony pokład torfu kontaktu korzeni roślin z zasobną w składniki mineralne wodą gruntową; najliczniejsze w północnej Polsce

Torfowisko wysokie (fot. W. Dembek)

 

MOKRADŁA NIETORFOWE


w naturalnych warunkach bagienne bądź podmokłe siedliska, w których zachodzi akumulacja utworów hydrogenicznych nietorfowych: gytii, mułów, namułów, utworów torfiastych bądź mineralnych próchnicznych; po odwodnieniu wilgotnościowo zróżnicowane siedliska z nietorfowymi utworami hydrogenicznymi w podłożu, z wierzchu zmurszałymi

 

 

Gytiowiska
mokradła powstałe po odsłonięciu złóż gytii na skutek spuszczenia wód jeziornych w celu pozyskania terenów pod łąki i pastwiska; występują głównie w północnej Polsce

Zarastające gytiowisko (fot. F. Jarzombkowski)

 

Mułowiska, namuliska i podmokliska
mułowiska – w naturalnych warunkach bardzo żyzne, bagienne ekosystemy akumulujące muł, charakteryzujące się bardzo zmiennym uwodnieniem; występują w regularnie i długotrwale (6-9 miesięcy) zalewanych dolinach rzecznych o bogatej mikrorzeźbie, najczęściej w strefie przykorytowej, starorzeczach bądź obniżeniach najniższych tarasów; głównie na niżu

Mułowiska w okresie wiosennych zalewów (fot. W. Dembek)

 

namuliska – w naturalnych warunkach mokradła okresowo zalewane (do 3 miesięcy w roku) i przesychające, w których z naniesionych przez wodę cząstek mineralnych (piaszczystych, pylastych bądź ilastych) odkładają się namuły (aluwialne bądź deluwialne); występują głównie w dolinach rzecznych; cała Polska

Namulisko piaszczyste (fot. F. Jarzombkowski)

 

podmokliska – w naturalnych warunkach mokradła niezalewane i przez część roku podmokłe, w których tworzą się utwory torfiaste bądź mineralne próchniczne; występują na obrzeżach dolin i zatorfionych obniżeń; cała Polska

Podmoklisko (fot. Z. Oświecimska-Piasko)

 

Wyspy o nieokreślonych siedliskach i roślinności

 

 

wyspy na rzekach i jeziorach, wyznaczone na podstawie Mapy Podziału Hydrograficznego Polski a nie uwzględnione na Mapie Mokradeł i Użytków Zielonych, dla których brakuje informacji odnośnie występujących w ich obrębie siedlisk i zbiorowisk roślinnych; wiele z nich ma w części bądź w całości charakter obszarów mokradłowych; w bazie danych powierzchnia tych obiektów została włączona do całkowitej powierzchni mokradeł

Wyspa na jeziorze (fot. J. i M. Rycharscy)

 

Wody powierzchniowe lub mokradła

 

 

obiekty najczęściej występujące w strefie przejściowej między mokradłami a wodami powierzchniowymi, zaznaczone na Mapie Mokradeł i Użytków Zielonych jako wody powierzchniowe, natomiast na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski jako obszary poza ich zasięgiem; w bazie danych ich powierzchnia jest włączona do całkowitej powierzchni mokradeł

 
 

 

 

 

 

GRUPY ZBIOROWISK ROŚLINNYCH (opisy zbiorowisk wg Matuszkiewicza (2002))

 

 

Szuwary wodne i wodno-lądowe
ze związków Phragmition i Sparganio-Glycerion
na ogół ubogie florystycznie zbiorowiska, często stanowiące agregacje jednego gatunku, występujące na brzegach eutroficznych zbiorników wód stojących lub wolno płynących, z reguły w strefie pośredniej między zbiorowiskami roślin wodnych a szuwarami wielkoturzycowymi (Magnocaricion); w Polsce pospolite

Szuwar trzcinowy (fot. J. i M. Rycharscy)

 

Szuwary wielkoturzycowe
ze związku Magnocaricion
naturalne lub antropogeniczne zbiorowiska wysokich roślin bagiennych, najczęściej wielkich turzyc, zajmujące zwykle miejsca rzadziej i krócej zalewane niż szuwary właściwe; w Polsce pospolite z wyjątkiem gór

Szuwar wielkich turzyc (fot. J. i M. Rycharscy)

 

Młaki niskoturzycowe torfowisk niskich, m.in.:
□ z rzędu Caricetalia nigrae (kwaśne młaki niskoturzycowe)
zbiorowiska o fizjonomii niskich łąk, tworzące roślinność darniowych emersyjnych torfowisk niskich (lub przejściowych) albo porastające zagłębienia na glebach torfiastych, trwale przewodnione i zasilane wodami źródliskowymi lub wysiękowymi; występują na niżu i w górach aż po piętro kosówki

Kwaśna młaka niskoturzycowa (fot. F. Jarzombkowski)

 

z rzędu Caricetalia davallianae (eutroficzne młaki niskoturzycowe)
zbiorowiska o fizjonomii niskich łąk, tworzące roślinność eutroficznych darniowych torfowisk niskich i źródliskowych oraz młak torfiasto-mineralnych na zasadowym, obojętnym lub słabo zakwaszonym podłożu, obficie nawadnianym przez wody wysiękowe lub źródliskowe, zasobne w składniki mineralne, często ze znacznymi ilościami węglanu wapnia; pospolite w górach, stosunkowo rzadkie na pozostałym obszarze kraju

Eutroficzna młaka niskoturzycowa (fot. A. Klimkowska, G. Jobse)

 

Mszary torfowisk przejściowych
z rzędu Scheuchzerietalia palustris
niskoturzycowe zbiorowiska kwaśnych dystroficznych torfowisk przejściowych oraz dolinkowych faz w kompleksie torfowisk wysokich; tworzą niekiedy kożuchy (pło) mszystko-turzycowe (czasem pływające) w końcowych fazach odgórnego lądowacenia zbiorników wód dystroficznych; na rozproszonych stanowiskach w całym kraju, głównie na północy

Mszar torfowiska przejściowego (fot. F. Jarzombkowski)

 

Mszary torfowisk wysokich
z klasy Oxycocco-Sphagnetea
krzewinkowo-torfowcowe zbiorowiska mokrych wrzosowisk i torfowisk wysokich na kwaśnych oligo- i dystroficznych siedliskach zasilanych wyłącznie lub przeważnie przez wody opadowe; na rozproszonych stanowiskach w całym kraju

Mszar wysokotorfowiskowy (fot. F. Jarzombkowski)

 

Zbiorowiska łąk wilgotnych
z rzędu Molinietalia caeruleae
zbiorowiska użytków zielonych, przeważnie mezo- i eutroficznych łąk kośnych oraz ziołorośli nadrzecznych, trwale lub okresowo wilgotnych; rozpowszechnione na niżu i w piętrze pogórza

Niżowa łąka wilgotna (fot. Z. Oświecimska-Piasko)

 

Zbiorowiska łąk świeżych i muraw napiaskowych
z rzędu Arrheneteretalia
niżowe i górskie antropogeniczne zbiorowiska użytków zielonych na żyznych, świeżych (tj. niezbyt wilgotnych) glebach mineralnych bez śladów zabagnienia; w Polsce pospolite

Niżowa łąka świeża (fot. Z. Oświecimska-Piasko)

 

z rzędu Corynephoretalia canescentis
murawy suchych i stosunkowo ubogich piaszczystych lub żwirowatych siedlisk niewapiennych, występujące m.in. na piaskach dolinowych, użytkowane często jako ekstensywne pastwiska; rozpowszechnione na terenach piaszczystych na niżu

Niżowa murawa napiaskowa (fot. M. Szewczyk)

 

Lasy i zarośla, m.in.:
ze związku Alno-Ulmion (lasy łęgowe)
eutroficzne zbiorowiska lasów olszowych, jesionowo-olszowych i wiązowo-jesionowych z bujnym, wielowarstwowym runem, występujące przeważnie w dolinach cieków wodnych na glebach organiczno-mineralnych lub mineralnych, z przynajmniej okresowo wysokim poziomem wody, zasilane przez ruchliwe wody gruntowe, epizodyczne krótkotrwałe zalewy lub spływy powierzchniowe; rozpowszechnione na niżu i w niższych piętrach górskich

Łęg olszowy (fot. M. Szewczyk)

 

ze związku Alnion glutinosae
lasy (m.in. olsy) z panującą olszą czarną (Alnus glutinosa) lub zarośla szerokolistnych wierzb (m.in. łozowiska), występujące na mokrych glebach torfowych lub torfowo-mineralnych; spotykane głównie na niżu, rzadko w niższych położeniach górskich w zagłębieniach o utrudnionym odpływie podczas okresowo wysokich stanów wody

Ols (fot. M. Szewczyk)

 

ze związku Dicrano-Pinion (tylko zespoły gleb bagiennych i mokrych)
naturalne acydofilne oligo- i mezotroficzne zbiorowiska borowe, najczęściej z wyraźną przewagą sosny w drzewostanie i z runem na ogół krzewinkowo- lub trawiasto-mszystym, m.in. zbiorowiska na glebach torfiastych i torfowych: sosnowy bór bagienny, brzezina bagienna, bagienny bór trzcinnikowy; rozpowszechnione na niżu

Sosnowy bór bagienny (fot. F. Jarzombkowski)

 

z rzędu Salicetalia purpureae
zaroślowe i leśne zbiorowiska wierzb wąskolistnych, występujące w dolinach rzek na piaszczystych, żwirowatych lub kamienistych aluwiach w zasięgu całorocznych wysokich stanów wody; w Polsce pospolite

Nadrzeczne zarośla wierzbowe (fot. J. i M. Rycharscy)

 

ze związku Piceion abietis (= Vaccinio-Piceion) (tylko zespoły gleb bagiennych i mokrych)
górskie, wyżynne i niżowe zbiorowiska leśne z panującym świerkiem i/lub jodłą; m.in.: borealna świerczyna na torfie (Sphagno girgensohnii-Piceetum) o dość licznych stanowiskach w północno-wschodniej Polsce

Świerczyna na torfie (fot. M. Szewczyk)

 

 

 

Oprac. Marek Rycharski, Monika Szewczyk

 

 

 

MATERIAŁY DO UŻYTKU WEWNĘTRZNEGO

© Prawa autorskie do tekstów, zdjęć, rysunków i map zamieszczonych na tej stronie są zastrzeżone i chronione polskim prawem.